Blog,  O tym, że pochwała pochwale nierówna cz.2

O tym, że pochwała pochwale nierówna cz.2

Pochwała opisowa nie ocenia, nie szufladkuje, ani nie przyczepia dziecku etykiety. Jak sama nazwa wskazuje jest to pochwała, za pomocą, której możemy opisać to, co widzimy. W ten sposób zauważamy pracę dziecka, komunikujemy mu, że jesteśmy zainteresowani tym, co zrobiło, dostrzegamy jego wysiłek, a także podkreślamy jak jego działanie wpłynęło na życie innych.

Co więcej, w sytuacji, gdy dziecku coś nie wychodzi, nie jesteśmy skazani na krytykę czy nieszczere pochwały, ale możemy zauważyć, co dziecko już do tej pory zrobiło lub po prostu pomóc wyrazić i zaakceptować jego uczucia. Ale po kolei…

1. Opisz, co widzisz

Kiedy dziecko pokazuje nam nowy rysunek, aż ciśnie nam się na usta słowo pochwały: „piękny”, „jesteś utalentowaną malarką”, „to najładniejszy z rysunków, jakie widziałam”. Zamiast tego spróbuj przyjrzeć się, co dokładnie narysowało twoje dziecko. Próbując opisać rysunek możesz powiedzieć: „Widzę różnokolorowe kółka przeplatane żółtymi błyskawicami” albo „Ten rysunek przypomina mi kolorowy deszcz, który spada z ciemnej burzowej chmury”. Być może dziecko będzie miało ochotę opowiedzieć ci coś więcej o tym rysunku, a twój brak oceny będzie dla niego zachętą do dyskusji. Czasem zamiast chwalenia warto pozwolić dziecku, aby samo opowiedziało o swojej pracy. Możemy wtedy powiedzieć:

          • „Nowy rysunek! Opowiedz mi, co on przedstawia.”
          • „Jak wpadłeś na taki pomysł?”
          • „Pokaż mi, w jaki sposób to działa.”
          • „To mi się kojarzy z miastem dla maleńkich ludzi, a tobie?”

2. Opisz wpływ, jaki działanie dziecka wywarło na innych

Chcemy żeby nasze dzieci były pomocne i życzliwe dla innych. Staramy się wspierać i chwalić takie zachowania, które uznajemy za wartościowe i pożądane. Często używamy do tego pochwały oceniającej. A jak można zrobić to inaczej? Ja proponuję mówienie o tym jak zachowanie dziecka wpływa na innych – jak im pomaga, ułatwia, sprawia radość.

          • „Jesteś taką wspaniałą córką!” -> „Dziękuję ci, że zrobiłaś dla mnie zakupy, dzięki temu zdążyłam posprzątać mieszkanie.”
          • „Jesteś grzeczną dziewczynką, bo ustąpiłaś starszej pani miejsca.” -> „Myślę, że bardzo pomogłaś tej pani, ustępując jej miejsca. Widziałam, że ciężko było jej stać.”
          • „Jesteś wspaniałą siostrą” -> „Zobacz jak potrafisz rozśmieszyć swojego brata. Myślę, że bardzo mu umiliłaś poranne wstawanie.”
          • „Jesteś bardzo troskliwa.” -> „Dzięki temu, że wzięłaś rękawiczki Laury, nie zmarzną jej rączki. A ja nie muszę wracać się do domu.”

3. Opisz wysiłek

Często zdarza nam się skupiać się na efekcie działania, a zapominamy o drodze, którą dana osoba pokonała, aby znaleźć się w tym miejscu. Dlatego, docenianie wysiłku, który dziecko podejmuje, aby coś osiągnąć, może je zachęcić do kontynuowania działania i nie zniechęcania się przy pierwszej trudności. Tym samym podkreślamy fakt, że aktywność może być cenna   sama w sobie, bez względu na to, czy osiągnęliśmy zamierzony cel.

Jak doceniać wysiłek dziecka?

          • „Zobaczcie, jaką Monika jest dużą dziewczynką – sama się ubrała.” -> „Monika dzisiaj ubrała się sama. Zapięcie guzików od swetra było dla niej trudne, ale próbowała tak długo, aż każdy guzik trafił do dziurki.”
          • „Ten pojazd z lego jest wspaniały. Jesteś świetnym budowniczym!” -> „Widzę tutaj pojazd o bardzo skomplikowanej konstrukcji. Wykonanie go musiało kosztować cię sporo pracy.”

4. Opisz postępy

Kolejnym plusem pochwały opisowej jest to, że nawet, jeśli dziecku coś nie do końca wychodzi, to możesz docenić jego wysiłki lub podkreślić to, co do tej pory zrobiło. W ten sposób nie wyrażasz nieszczerej pochwały, ani nie podkreślasz błędów dziecka. Wyobraź sobie, że ustaliliście z dzieckiem, że posprząta pokój zanim przyjdą goście. Wchodzisz do pokoju, żeby zobaczyć jak mu idzie i widzisz pokój posprzątany do połowy i dziecko grające na telefonie. To, co pierwsze przychodzi ci do głowy to słowa krytyki: „Dlaczego grasz na telefonie, mimo że pokój jest niesprzątnięty? Przecież się umawialiśmy!”. Ale możesz też zauważyć, co do tej pory dziecko zrobiło: „Widzę, że wrzuciłeś już brudne rzeczy do prania i poukładałeś książki. Ponieważ goście niedługo będą, trzeba jeszcze pościelić łóżko i wrzucić klocki do pudełka.”. Które zdanie zachęci je bardziej do współpracy?

Czasem, gdy dziecku coś nie wychodzi, warto po prostu pomóc mu zaakceptować jego uczucia. A więc gdy słyszymy: „Wszyscy w mojej klasie robią fikołki, tylko mi to nie wychodzi!”, powstrzymajmy zdanie: „Wcale nie! Na pewno dobrze ci idzie, potrzebujesz tylko jeszcze trochę czasu. Poza tym jesteś lepszy w koszykówkę!”, a zamiast tego powiedzmy: „To musi być naprawdę frustrujące, gdy inne dzieci już umieją robić fikołki, a ty nie.” .

Kolejną strategią jest przywołanie historii z życia dziecka, tak, aby mu przypomnieć jak zdeterminowany/odważny/silny był. „Jestem przekonana, że któregoś dnia nauczysz się robić fikołki. Pamiętam jak miałeś dwa latka i bardzo chciałeś dosięgnąć pilota z szafki. Próbowałeś zrobić to przeróżnymi sposobami. Aż w końcu przysunąłeś sobie niski stołek, stanąłeś na nim i dosięgnąłeś pilota. To wymagało dużo kreatywności i zręczności.”.

Innym sposobem jest danie dziecku okazji do pokazania, co potrafi. Możesz poprosić je o pomoc przy rozpakowaniu zakupów, oglądaniu książki z młodszą siostrą, gaszeniu światła, sięganiu po szklanki. I nie zapomnij w opisowy sposób pochwalić wysiłku dziecka lub wyrazić jak to, co zrobiło miało wpływ na twój dzień.

 

 

Artykuł jest oparty na książce „Jak mówić żeby maluchy nas słuchały. Poradnik przetrwania dla rodziców dzieci w wieku 2-7 lat.” Joanny Faber i Julie King

Faber, A., & Mazlish, E. (2013). Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. Poznań: Media Rodzina.

Faber, J., & King, J. (2017). Jak mówić żeby maluchy nas słuchały. Poradnik przetrwania dla rodziców dzieci w wieku 2-7 lat. Media Rodzina.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *